Tıpta Uygulama Hataları
Aldığınız sağlık hizmeti nedeniyle zarar gördüğünüzü düşünüyorsanız ya da hakkınızda bir tıbbi uygulama hatası iddiası varsa, dosyanın tıbbi yönden nasıl değerlendirildiği ve mevcut bilirkişi raporunun nasıl sorgulanabileceği.
Tıbbi malpraktis nedir?
Tıbbi malpraktis, sağlık hizmeti sunumu sırasında tıbbi standartlara uyulmaması sonucu hastanın zarar görmesidir.
Herhangi bir meslek uygulayıcısının özen, eğitim, tecrübe, iyi yorum ve ehliyet eksikliğinden kaynaklanan zararlar malpraktis olarak adlandırılır; bunun bir sağlık mesleği mensubu tarafından gerçekleştirilmesi hâlinde tıbbi malpraktisten söz edilir.
Sağlık çalışanları hakkında her türlü dava ve soruşturma açılabilmekle birlikte, uygulamada en sık karşılaşılanı tıbbi malpraktis iddialarıdır. Adli tıp, bu iddiaların tıbbi yönden değerlendirilmesinde bilirkişilik hizmeti sunar.
Komplikasyon mu, malpraktis mi?
Bu ayrım, dosyaların büyük çoğunluğunda tartışmanın merkezinde yer alır ve en sık hatalı yapılan değerlendirmedir.
Tıbbi standartlara uygun yapılan bir girişimde ortaya çıkabilecek, önceden bilinen ve öngörülebilir istenmeyen sonuçtur. Her girişimin kendine özgü komplikasyonları vardır ve bunlar tıp literatüründe tanımlanmıştır.
Tıbbi standartlara uyulmamasından kaynaklanan zarardır. Burada sorun sonucun kendisinde değil, ona giden yolda atılan ya da atılmayan adımlardadır.
Aradaki fark her zaman sonucun ağırlığında değildir. Ağır bir sonuç komplikasyon olabilirken, hafif bir sonuç malpraktis kaynaklı olabilir. Belirleyici olan, olay tarihinde geçerli tıbbi standartlara uyulup uyulmadığıdır.
Bir komplikasyonun ortaya çıkması kadar, ortaya çıktıktan sonra nasıl yönetildiği de değerlendirilir. Zamanında fark edilmeyen ya da uygun biçimde müdahale edilmeyen bir komplikasyon, kendi başına ayrı bir tartışma konusudur.
Dosya nasıl değerlendirilir?
Değerlendirme birbirini izleyen sorulara dayanır:
- Olay tarihinde geçerli tıbbi standart neydi? Bugünün bilgisiyle değil, olayın gerçekleştiği dönemde geçerli kılavuzlar ve kabul görmüş uygulamalarla değerlendirme yapılır.
- Bu standarda uyulmuş mu? Tanı, tetkik, tedavi, takip ve sevk aşamaları ayrı ayrı incelenir.
- Bir zarar oluşmuş mu ve niteliği nedir?
- Zarar ile uygulama arasında nedensellik bağı kurulabiliyor mu? Standarda uyulsaydı sonucun değişip değişmeyeceği tartışılır. Bu konuda ayrıntılı bilgi için: adli tıpta illiyet bağı.
- Aydınlatılmış onam usulüne uygun alınmış mı?
Değerlendirmede sağlık çalışanının kamuda mı özel sektörde mi çalıştığı, hangi uzmanlık dalında olduğu, hangi kurumda görev yaptığı ve kurumun olanakları da dikkate alınır. Bir sağlık evinde çalışan hekimden beklenen ile üniversite hastanesinde çalışan bir uzmandan beklenen aynı değildir. Aynı tıptaki “hastalık yoktur, hasta vardır” önermesinde olduğu gibi, her vaka kendi şartları içinde değerlendirilir.
Sık karşılaşılan iddia konuları
- Yanlış veya gecikmiş tanı
- Gerekli tetkikin istenmemesi
- Cerrahi girişim sırasında oluşan yaralanmalar
- Ameliyat sonrası takibin yetersizliği
- İlaç dozu, seçimi veya uygulama hataları
- Enfeksiyon gelişimi ve kontrolü
- Sevk zincirinin işletilmemesi
- Aydınlatılmış onamın eksik veya usulsüz alınması
- Tıbbi kayıtların yetersiz tutulması
Bilirkişi raporlarında sık gördüğüm eksiklikler
- Dosyadaki tüm tıbbi belgelerin incelenmemesi; değerlendirmenin yalnızca epikriz üzerinden yapılması
- Olay tarihinde geçerli kılavuzlar yerine güncel kaynakların kullanılması
- Komplikasyonun, öngörülebilir bir risk olduğu hâlde uygulama hatası olarak nitelendirilmesi
- Kayıt eksikliğinin doğrudan uygulama hatası karinesi gibi kullanılması
- Nedensellik bağının yeterince tartışılmaması
- Kurumun olanaklarının ve hekimin uzmanlık alanının dikkate alınmaması
- Sonuç bölümünün, rapor gövdesindeki bulgularla tutarsız olması
Bu eksiklikler, mevcut rapora itirazın bilimsel dayanağını oluşturur. Süreç hakkında ayrıntılı bilgi için: adli tıp raporuna itiraz.
Her iki taraf için de değerlendirme yapılır
İddianın bilimsel olarak ne kadar güçlü olduğunun ortaya konması. Haklarınız ve kayıtlarınızı nasıl talep edeceğiniz için: hasta hakları.
Uygulamanın tıbbi standartlara uygunluğunun bilimsel olarak gösterilmesi. Ayrıntılı bilgi için: hekim hakları.
Değerlendirme, talebin kimden geldiğine göre değil dosyadaki bulgulara göre yapılır. İnceleme sonucunda iddianın desteklenmediği görülürse bu da aynı açıklıkla yazılır; mütalaanın değeri bağımsız hazırlanmış olmasından gelir.
Sık sorulan sorular
Malpraktis nedir?
Sağlık hizmeti sunumu sırasında tıbbi standartlara uyulmaması sonucu hastanın zarar görmesidir. Standartlara uygun bir uygulamada ortaya çıkan öngörülebilir olumsuz sonuçlar ise komplikasyon olarak değerlendirilir.
Ameliyat sonrası oluşan her sorun hekim hatası mıdır?
Hayır. Beklenmedik bir sonuç yaşanması tek başına hata anlamına gelmez. Her girişimin tanımlanmış komplikasyonları vardır. Ayrım, olay tarihindeki tıbbi standartlar ve dosya kayıtları üzerinden yapılır.
Hekim hatası olduğunu nasıl anlarım?
Tıbbi belgelerin bağımsız bir adli tıp uzmanı tarafından incelenmesi gerekir. Değerlendirme, tanı, tetkik, tedavi, takip ve onam aşamalarının ayrı ayrı incelenmesine dayanır.
Dava açmadan önce mütalaa alabilir miyim?
Alabilirsiniz. Dava öncesi yapılan değerlendirme, iddianızın bilimsel olarak ne kadar güçlü olduğunu erkenden gösterir ve dayanaksız bir sürece girilmesini önleyebilir.
Adli Tıp Kurumu raporu aleyhime çıktı. Yapılacak bir şey var mı?
Vardır. Bu raporlar da bilimsel yeterlilik yönünden incelenebilir ve eksiklikler tespit edilirse bilimsel mütalaayla tartışmaya açılabilir.
Hangi belgeler gerekir?
Hasta dosyasının tamamı, epikrizler, hemşire gözlem formları, ameliyat ve anestezi kayıtları, onam formları, laboratuvar sonuçları, konsültasyon notları ve radyolojik görüntülerin ham hâli.
Süreç nasıl işler, ne kadar sürer?
Dosya iletildikten sonra ön değerlendirme yapılır ve mütalaaya elverişli olup olmadığı bildirilir. Ön değerlendirme ücreti yatırıldıktan sonra inceleme başlar. Mütalaa, dosyanın kapsamına göre genellikle bir ila üç hafta içinde tamamlanır.
Başvuruyu kendim yapabilir miyim?
Yapabilirsiniz. Ancak dosyanızda bir avukatınızın bulunmasını tavsiye ederim; mütalaanın süresi içinde ve usulüne uygun sunulması ancak bir vekilin yürüteceği işlemle mümkün olmaktadır.
Bir malpraktis dosyasında bağımsız değerlendirme mi arıyorsunuz?
Dosyanızın incelenmesi için siz ya da vekiliniz iletişime geçebilirsiniz.
Bilimsel Mütalaa Talep Edin