Sahte İmza Tespiti
Bir çek, senet, vekaletname veya başka bir belgede sahte imza ya da tahrifat bulunduğundan şüpheleniyorsanız — ya da aleyhinize düzenlenmiş bir imza incelemesi raporunu sorgulatmak istiyorsanız, doğru yerdesiniz.
İmza sahteciliği, yazı sahteciliği, evrak sahteciliği
Bir Adli Tıp öğretim üyesi olarak, adli belge incelemesi günlük pratiğim içinde yer almaktadır. Adli belge incelemesi; bir belgenin bilimsel yöntemler ve analitik tekniklerle, gerektiğinde yardımcı cihazlardan yararlanılarak adli amaçlarla incelenmesidir.
Adli belge incelemesi ve grafoloji konusundaki bir yazımıza buradan ulaşabilirsiniz. Konudaki temel bilgileri ise bu videoda bulabilirsiniz.
Hangi incelemeler yapılır?
Bir çek, senet ya da kıymetli evrak üzerinde şu hususlar araştırılır:
- Belge üzerinde tahrifat yapılıp yapılmadığı
- Sonradan ekleme veya çıkarma yapılıp yapılmadığı
- İmza veya yazı taklidi bulunup bulunmadığı
- Silinti, kazıntı veya kimyasal silme izleri olup olmadığı
- Metnin tamamının aynı kalemle ve aynı zamanda yazılıp yazılmadığı
- Boş matbu belgenin sonradan doldurulup doldurulmadığı
- Yazı ve imzanın, karşılaştırma örnekleriyle uyumlu olup olmadığı
Sahte imza tespiti nasıl yapılır?
İnceleme, şüpheli imzanın kişiye ait olduğu bilinen imzalarla karşılaştırılmasına dayanır. Karşılaştırmada şu ölçütler değerlendirilir:
- Kalem basıncı — çizgiler boyunca basıncın nasıl değiştiği
- Hız ve akıcılık — taklit imzalarda çizgi genellikle yavaş, duraksamalı ve titrektir
- Kalem kaldırma noktaları — imzanın nerelerinde kalemin kağıttan ayrıldığı
- Başlangıç ve bitiş çizgileri — taklitte bu bölümler çoğu zaman farklıdır
- Oran ve eğim — harflerin birbirine göre büyüklüğü ve yazının açısı
- Ritim — imzanın kendine özgü hareket düzeni
Değerlendirmede stereo mikroskop, doküman kamerası, farklı dalga boylarında ışık kaynakları ve dijital görüntü analiz araçları kullanılır. Farklı dalga boylarındaki ışık altında yapılan inceleme, aynı renkte görünen iki farklı mürekkebin ayırt edilmesini sağlayabilir.
Karşılaştırma örnekleri belirleyicidir
İncelemenin niteliğini en çok belirleyen unsur, karşılaştırma örneklerinin sayısı ve uygunluğudur. Örnekler mümkün olduğunca şüpheli belgeye yakın tarihli olmalı, benzer koşullarda atılmış olmalı ve yeterli sayıda bulunmalıdır. Tek bir örnekle yapılan karşılaştırmanın değeri sınırlıdır.
Bu incelemenin sınırları nelerdir?
İmza incelemesi, çoğu olguda mutlak bir kesinlik değil, derecelendirilmiş bir kanaat üretir.
Bu konuda açık olmakta yarar var. Uluslararası uygulamada imza ve yazı incelemesi sonuçları, “kesinlikle aittir” veya “kesinlikle ait değildir” biçiminde değil, bulguların gücüne göre derecelendirilmiş ifadelerle sunulur. Kesin sonuç vaat eden bir rapor bu nedenle bilimsel açıdan tartışmaya açıktır.
İncelemenin gücünü sınırlayan başlıca durumlar:
- Orijinal belge yerine fotokopi veya tarama üzerinden inceleme yapılması — basınç ve kalem izleri kaybolur
- Karşılaştırma örneklerinin az sayıda veya uygun olmaması
- İmza sahibinin ileri yaşı, hastalığı, görme sorunu veya kullandığı ilaçlar nedeniyle imzasının dönem içinde değişmiş olması
- Kişinin imzasını bilerek farklı atması
- Belgenin yıpranmış, ıslanmış veya katlanmış olması
Bu sınırlar, mevcut bir bilirkişi raporunun sorgulanmasında da en sık kullanılan dayanaklardır.
İmza nasıl atılır? Sahtecilikten nasıl korunulur?
İmza atarken nelere dikkat edilmesi gerektiği ve imza sahtekârlığından korunma yolları hakkındaki videoya buradan ulaşabilirsiniz.
İncelediğim tahrifat olgularının büyük kısmı, basit önlemlerle engellenebilecek durumlardan doğuyor. Senet ve çeklerde sonradan ekleme yapılmasını zorlaştırmak için:
- Tüm boş alanları kendiniz doldurun. En sık karşılaştığım tahrifat, boş bırakılan alanların sonradan doldurulmasıdır. Doldurulmayacak alanların üzerini çizin.
- Tutarı hem rakamla hem yazıyla yazın ve rakamın başına ve sonuna kapatma işareti koyun.
- Rakamların arasında boşluk bırakmayın. Binler basamağına sonradan bir sıfır eklenmesi, karşılaştığım en yaygın tahrifat biçimidir.
- Belgenin tamamını tek bir kalemle doldurun. Farklı kalemle yazılmış bölümler incelemede ayırt edilebilir; ancak asıl koruma, sonradan eklenecek yer bırakmamaktır.
- Belgenin imzalı hâlinin fotoğrafını çekin. Sonradan yapılan bir değişiklik, ancak ilk hâli belgelenmişse kolayca gösterilebilir.
Kalem rengi tek başına belirleyici değildir; belgeyi koruyan şey, sonradan ekleme yapılacak boşluk bırakılmamasıdır.
Aleyhinize bir imza raporu düzenlendiyse
İmza ve belge incelemesi raporları da bir değerlendirmenin ürünüdür ve bilimsel yeterlilikleri incelenebilir. Raporlarda karşılaştığım tipik eksiklikler şunlardır:
- Karşılaştırma örneklerinin sayısının veya uygunluğunun hiç tartışılmaması
- Orijinal belge yerine fotokopi üzerinden inceleme yapıldığının belirtilmemesi
- Hangi ölçütlerin değerlendirildiğinin yazılmaması, yalnızca sonuç bildirilmesi
- İmza sahibinin yaşı veya sağlık durumu nedeniyle imzasında oluşabilecek değişimin dikkate alınmaması
- Bulguların taşımadığı bir kesinlikle sonuca varılması
Bu tür durumlarda bağımsız bir bilimsel mütalaa, itirazın bilimsel dayanağını oluşturur. Ayrıntılı bilgi için: adli tıp raporuna itiraz.
Sık sorulan sorular
Sahte imza tespiti nasıl yapılır?
Şüpheli imza, kişinin bilinen imzalarıyla karşılaştırılır. Kalem basıncı, hız, ritim, kalem kaldırma noktaları, oran ve eğim gibi ölçütler mikroskop ve farklı dalga boylarında ışık kaynakları kullanılarak incelenir.
Hangi belgeler incelenebilir?
Çek, senet, vekaletname, tapu belgesi, veraset ilamı, kira sözleşmesi, şirket evrakları ve her türlü resmî veya özel belge inceleme kapsamına girer.
İnceleme için orijinal belge gerekli mi?
Orijinal belge en sağlıklı sonucu verir; kalem basıncı ve mürekkep incelemesi ancak orijinal üzerinde yapılabilir. Yüksek çözünürlüklü tarama üzerinden ön değerlendirme mümkündür, ancak ulaşılabilecek sonuç sınırlı olur.
Kaç adet karşılaştırma imzası gerekir?
Ne kadar çok ve şüpheli belgeye ne kadar yakın tarihli olursa o kadar iyidir. Farklı belgelerden alınmış, tercihen aynı döneme ait örnekler toplanmalıdır.
İmza yetkisi kaç yaşında biter?
Yaşa bağlı bir üst sınır yoktur. Belirleyici olan yaş değil, kişinin işlem sırasındaki ayırt etme gücüdür. Bu konuda ayrıntılı bilgi için: ileri yaşta hukuki ehliyet.
Mahkemenin atadığı bilirkişinin raporuna itiraz edebilir miyim?
Edebilirsiniz. Bağımsız bir uzmanın hazırladığı bilimsel mütalaa mahkemeye delil olarak sunulabilir ve raporlar arasındaki çelişkinin tartışılmasını sağlar.
Bu hizmet avukatlara da veriliyor mu?
Veriliyor. Avukatlar, şirketler ve bireyler için belge incelemesi ve bilimsel mütalaa hazırlanmaktadır. Dava öncesi ön değerlendirme de yapılabilir.
Süreç nasıl işler, ne kadar sürer?
Dosya iletildikten sonra ön değerlendirme yapılır ve incelemeye elverişli olup olmadığı bildirilir. Ön değerlendirme ücreti yatırıldıktan sonra inceleme başlar. Mütalaa, dosyanın kapsamına göre genellikle bir ila üç hafta içinde tamamlanır. Ayrıntılı bilgi için Ücretlendirme ve Süreç sayfasına bakabilirsiniz.
Başvuruyu kendim yapabilir miyim?
Yapabilirsiniz. Ancak dosyanızda bir avukatınızın bulunmasını tavsiye ederim; mütalaanın süresi içinde ve usulüne uygun sunulması ancak bir vekilin yürüteceği işlemle mümkün olmaktadır.
Bir belgede sahte imza şüpheniz mi var?
Belgenizin incelenmesi için siz ya da vekiliniz iletişime geçebilirsiniz.
Bilimsel Mütalaa Talep Edin