Adli Tıp Raporuna İtiraz: Bilimsel Mütalaa ile Nasıl Yapılır?

Adli tıp raporu aleyhinize mi çıktı? Adli Tıp Kurumu ihtisas kurulunun, Üst Kurul’un ya da mahkeme bilirkişisinin raporuna itiraz edebilirsiniz. İtiraz Kurum’a değil, dosyanın bulunduğu mahkemeye veya savcılığa yapılır. Hukuk davalarında süre, raporun tebliğinden itibaren iki haftadır.

Bağımsız bir adli tıp uzmanının hazırladığı bilimsel mütalaa, itirazın bilimsel dayanağını oluşturabilir.

Raporunuzu değerlendirmemi isteyin
Adli tıp raporum yanlış geldi, ne yapabilirim?

Raporu bağımsız bir adli tıp uzmanına inceletebilir ve süresi içinde avukatınız aracılığıyla itiraz edebilirsiniz. Bilimsel mütalaa, itirazın tıbbi dayanağını oluşturur.

  1. Tebliğ tarihini not edin. Süre o gün işlemeye başlar; mütalaa için ayrıca süre verilmez.
  2. Raporu ve tıbbi belgeleri iletin. E-posta veya kargo ile gönderebilirsiniz; İstanbul dışındaki dosyalar da değerlendirilir.
  3. Ön değerlendirme yapılır. Dosyanın mütalaaya elverişli olup olmadığı size bildirilir. Mütalaa avukatınız aracılığıyla mahkemeye sunulur.

Ücretlendirme ve süreç →

Adli tıp raporuna itiraz nereye ve ne kadar sürede yapılır?

Raporu isteyen mahkemeye veya savcılığa yapılır; Adli Tıp Kurumu’na değil. Hukuk davalarında süre tebliğden itibaren iki haftadır; ceza davalarında süreyi mahkeme verir. Bu, 3. veya 4. İhtisas Kurulu raporları için de geçerlidir.

Kurum’a değil, raporu isteyen makama

Adli Tıp Kurumu’nun raporu, dosyanın bulunduğu mahkeme veya savcılık için hazırlanmış bir bilirkişi raporudur. Bu nedenle itiraz dosyanın görüldüğü mahkemeye veya soruşturmayı yürüten savcılığa yapılır. Dosyanın ek rapor için aynı kurula, çelişki hâlinde Üst Kurul’a ya da trafik ve fizik dosyalarında genişletilmiş uzmanlar heyetine gönderilip gönderilmeyeceğine o makam karar verir.

Süreler dava türüne göre değişir

  • Hukuk davaları: Tebliğden itibaren iki hafta (HMK m.281). Eksikliklerin tamamlatılması, belirsizliklerin açıklatılması veya yeni bilirkişi atanması istenebilir.
  • Ceza davaları: Süreyi mahkeme verir (CMK m.67); tebligatta veya duruşma tutanağında yazar. İstem reddedilirse mahkeme gerekçeli kararla bildirir.
  • İdari yargı: İYUK, HMK hükümlerine atıf yaptığından kural olarak iki hafta.

CMK, uzman mütalaası alınması nedeniyle ayrıca süre istenemeyeceğini açıkça belirtir. Dosyayı tebliğin hemen ardından iletmek bu yüzden önemlidir.

Usule ilişkin süreler konusunda belirleyici olan avukatınızın değerlendirmesidir.

Adli Tıp Üst Kurulu raporu kesin mi?

Mahkeme açısından hayır.

Üst Kurul kararı Adli Tıp Kurumu açısından nihaidir, ancak mahkeme açısından bağlayıcı değildir. 2659 sayılı Kanun, Üst Kurul kararlarının mahkemelerin delilleri serbestçe takdir yetkisini kısıtlamadığını açıkça düzenler.

Bu nedenle Üst Kurul raporu dosyaya girdikten sonra da raporun bilimsel yeterliliğini tartışan bağımsız bir uzman görüşü sunulabilir. Mahkemenin iki belge arasındaki çelişkiyi gidermeden karar vermesi, temyizde tartışma konusu olabilir.

Trafik İhtisas Dairesi raporuna itiraz nereye yapılır?

Raporu isteyen mahkemeye veya savcılığa. Başka bir raporla çelişki varsa dosya, Üst Kurul’a değil genişletilmiş uzmanlar heyetine gönderilir.

Bu dairelerin raporları Üst Kurul’da incelenmez. Başka bir bilirkişi raporuyla çelişki varsa, mahkeme veya savcılığın gerekçeli talebiyle ilgili dairenin en az yedi uzmanından oluşan genişletilmiş uzmanlar heyeti inceler ve kesin olarak karara bağlar.

Trafik kazası dosyalarında doğru yolun bu heyet olduğunu bilmek süre kaybını önler.

Adli Tıp Üst Kurulu ile Genel Kurul arasındaki fark nedir?

Aynı kuruldur: “Adli Tıp Genel Kurulu” adı, 6754 sayılı Kanun (2016) ile “Üst Kurullar” olarak değiştirilmiştir.

İhtisas kurulları dosyaları uzmanlık alanına göre inceler; sayıları 2024’te sekizden on bire çıkarılmıştır. Uygulamada en sık karşılaşılanlar Üçüncü ve Dördüncü İhtisas Kurulu’dur.

Üst Kurullar, ihtisas kurullarının raporları ile başka sağlık kurullarının raporları arasındaki çelişkileri karara bağlar.

Adli tıp raporu hangi durumlarda hatalı olabilir?
  • Eksik muayene veya inceleme: Kişi muayene edilmeden ya da dosyadaki tüm belgeler incelenmeden rapor düzenlenmiş olabilir.
  • Hatalı tıbbi değerlendirme: Yaralanma derecesi, maluliyet oranı veya yaşamsal tehlike kararındaki hatalar davanın seyrini etkileyebilir.
  • Nedensellik bağının açıklanmaması: Zarar ile iddia edilen fiil arasındaki illiyet bağı yeterince tartışılmamış olabilir.
  • Güncel olmayan bilgi: Eski kılavuzlara dayanan değerlendirmeler hatalı sonuçlara yol açabilir.
  • Raporlar arası çelişki: Çelişkinin giderilmesinde bağımsız bir uzman görüşü yararlı olabilir.
Bilimsel mütalaa nedir, nasıl hazırlanır?

Bilimsel mütalaa (uzman görüşü), CMK m.67/f.6 ve HMK m.293 kapsamında yasal dayanağı olan bir delildir.

  1. Dosya iletilir: tıbbi belgeler, bilirkişi ve kurul raporları, hastane kayıtları.
  2. Bilimsel inceleme: raporun dayandığı muayene, belgeleme ve yorumdaki eksiklik ve çelişkiler incelenir.
  3. Mütalaa yazılır: literatür ve güncel kılavuzlar ışığında. İnceleme mevcut raporu doğruluyorsa bu da aynı açıklıkla yazılır.
  4. Sunulur: avukatınız aracılığıyla mahkemeye.
Uzman görüşü ile bilirkişi raporu çelişirse ne olur?

Mütalaa delil olarak değerlendirilir ve davanın seyrini etkileyebilir; ancak hâkimi bağlamaz. Yargıtay, bilirkişi raporu ile uzman görüşü arasındaki çelişki giderilmeden hüküm kurulmasını birçok kararında bozma sebebi saymıştır.

Mütalaanın ağırlığı bağımsızlığından gelir: sonucu baştan taahhüt edilmiş bir görüşün mahkeme önünde ağırlığı bulunmaz.

Bilimsel mütalaa hangi davalarda kullanılır?
Değerlendirmeyi kim yapıyor?

Prof. Dr. Sadık Toprak — İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı öğretim üyesi. Adli tıp ve halk sağlığı uzmanı; 25 yılı aşkın bilirkişilik ve danışmanlık deneyimi, 55’i aşkın bilimsel makale.

Mütalaalar üniversite antetiyle düzenlenir, bilimsel literatüre dayanır; değerlendirmesi mahkemenin takdirindedir. Hakkımda →

Sık sorulan sorular

Adli Tıp Genel Kurulu diye bir kurul var mı?

Artık yoktur; 2016’dan beri adı “Üst Kurullar”dır.

Bilimsel mütalaa ile bilirkişi raporunun farkı nedir?

Bilirkişiyi mahkeme atar; bilimsel mütalaa taraflardan birinin talebiyle hazırlanır. İkisi de delil olarak değerlendirilir ve mütalaayı hazırlayanın da hukuki ve cezai sorumluluğu vardır.

Mahkeme mütalaayı dikkate almak zorunda mı?

Usulüne uygun sunulan mütalaa dosyaya alınır ve değerlendirilir; kabul edileceği garanti edilemez.

Ne kadar sürede hazırlanır?

Dosyanın kapsamına göre genellikle 1–3 hafta.

Avukat değilim, başvurabilir miyim?

Başvurabilirsiniz; ancak mütalaanın süresinde ve usulüne uygun sunulması için dosyanızda bir avukat bulunmasını tavsiye ederim.

İstanbul dışındaki dosyalar?

Belgeler e-posta veya kargo ile iletilebilir; muayene gerekirse İstanbul’da randevu planlanır.

Raporunuzu değerlendirmemi isteyin