Hasta Hakları
Aldığınız sağlık hizmeti nedeniyle zarar gördüğünüzü düşünüyorsanız, haklarınızın neler olduğu ve iddianızı belgeleyebilmek için hangi adımları atmanız gerektiği.
Dosyanızda aleyhinize düzenlenmiş bir bilirkişi ya da Adli Tıp Kurumu raporu varsa, bu raporun bilimsel yeterliliği ayrıca değerlendirilebilir.
Hastanın başlıca hakları
Uygulamada en çok tartışılan hak: aydınlatılmış onam
Bir tıbbi girişim öncesinde hastanın yalnızca bir forma imza atmış olması yeterli değildir. Aydınlatılmış onam, hastanın girişimin niteliğini, beklenen yararını, olası risklerini, alternatiflerini ve hiç yapılmaması hâlinde ortaya çıkabilecek sonuçları anlayabileceği bir dille öğrenmesi ve buna göre karar vermesidir.
Malpraktis dosyalarında en sık ileri sürülen iddialardan biri, onamın bu içerikte alınmamış olmasıdır. Uygulamada karşılaştığım sorunlar şunlardır: matbu ve girişime özgü olmayan formlar, girişimden hemen önce, hasta sedasyon altındayken ya da ameliyathane kapısında imzalatılan onamlar, riskleri hiç saymayan metinler ve okuryazarlık düzeyi gözetilmeden verilen bilgilendirmeler.
Onamın alınmamış olması, tek başına her zaman sorumluluk doğurmaz; ancak zararla arasında bağ kurulabildiği ölçüde değerlendirmeyi doğrudan etkiler.
İddianızı belgelemek için ilk adım: tıbbi kayıtlarınız
Hastanın kendisine ait tıbbi kayıtları inceleme ve bir örneğini alma hakkı vardır.
Bu, en çok bilinmeyen ve en çok işe yarayan haktır. Bir malpraktis iddiasının değerlendirilebilmesi tamamen kayıtlara bağlıdır; kayıt yoksa bilimsel bir değerlendirme de yapılamaz.
Talep ederken şunların tamamını isteyin:
- Hasta dosyasının tümü: yatış ve çıkış epikrizleri, hemşire gözlem formları, ilaç ve tedavi çizelgeleri
- Ameliyat notu ve anestezi kayıtları
- Aydınlatılmış onam formlarının imzalı örnekleri
- Laboratuvar sonuçları ve konsültasyon notları
- Radyolojik görüntülerin ham hâli — yalnızca rapor değil, görüntülerin kendisi
- Acil servis başvuru ve triyaj kayıtları
Kayıtları mümkün olan en erken aşamada talep etmenizde yarar vardır. Görüntüleme kayıtlarının bir kısmı belirli süre sonra sistemden silinebilmektedir.
Aleyhinize bir rapor düzenlendiyse
Sağlık hukuku uyuşmazlıklarında dosyanın seyri, çoğu zaman tek bir belgeye bağlıdır: bilirkişi ya da Adli Tıp Kurumu raporu. Bu rapor “tıbbi uygulama hatası bulunmamaktadır” sonucuna varmışsa, dosya genellikle orada kapanır.
Ancak bu raporlar da bir tıbbi değerlendirmenin ürünüdür ve bilimsel yeterlilikleri incelenebilir. Raporlarda karşılaştığım tipik eksiklikler:
- Dosyadaki tüm tıbbi belgelerin incelenmemiş olması
- Nedensellik bağının yeterince tartışılmaması — bu konuda ayrıntılı bilgi için: adli tıpta illiyet bağı
- Olay tarihinde geçerli olan tıbbi kılavuzlar yerine güncelliğini yitirmiş kaynaklara dayanılması
- Aydınlatılmış onam meselesinin hiç değerlendirilmemesi
- Sonuç bölümünün, rapor gövdesindeki bulgularla tutarsız olması
Bu tür durumlarda bağımsız bir adli tıp uzmanının hazırladığı bilimsel mütalaa, itirazın bilimsel dayanağını oluşturur.
Beklentiler konusunda açık olalım
İnceleme her zaman iddiayı desteklemez. Ortaya çıkan olumsuz sonuç, tıbbi standartlara uygun bir uygulamada da görülebilecek öngörülebilir bir komplikasyon olabilir. Bulgular bunu gösteriyorsa mütalaada bu da aynı açıklıkla yazılır.
Aynı bağımsızlık gereği, bu değerlendirmeyi hakkında iddiada bulunulan sağlık çalışanları için de yapmaktayım. Değerlendirme, talebin kimden geldiğine göre değil dosyadaki bulgulara göre yapılır.
Sık sorulan sorular
Hastane kayıtlarımı isteyebilir miyim?
İsteyebilirsiniz. Hastanın kendisine ait tıbbi kayıtları inceleme ve örneğini alma hakkı bulunmaktadır. Talebinizi yazılı olarak yapmanız ve dosyanın tamamını istemeniz önemlidir.
Onam formunu imzaladım, artık hakkım yok mu?
İmza tek başına belirleyici değildir. Aydınlatılmış onamın, girişime özgü olması ve hastanın anlayabileceği biçimde bilgilendirilmesine dayanması gerekir. Matbu ve içeriği yetersiz formlar tartışma konusu yapılabilir.
Adli Tıp Kurumu raporu “hata yok” dedi. Yapılacak bir şey var mı?
Vardır. Bu raporlar da bilimsel yeterlilik yönünden incelenebilir. Ayrıntılı bilgi için: adli tıp raporuna itiraz.
Her olumsuz sonuç malpraktis midir?
Hayır. Tıbbi standartlara uygun bir uygulamada da öngörülebilir olumsuz sonuçlar ortaya çıkabilir; bunlara komplikasyon denir. Ayrım, olay tarihindeki tıbbi standartlar ve dosya kayıtları üzerinden yapılır.
Dava açmadan önce değerlendirme yaptırabilir miyim?
Yaptırabilirsiniz. Dava öncesi yapılan ön değerlendirme, iddianızın bilimsel olarak ne kadar güçlü olduğunu erkenden gösterir.
Başvuruyu kendim yapabilir miyim?
Yapabilirsiniz. Ancak dosyanızda bir avukatınızın bulunmasını tavsiye ederim; mütalaanın süresi içinde ve usulüne uygun sunulması ancak bir vekilin yürüteceği işlemle mümkün olmaktadır.
Aleyhinize düzenlenmiş bir rapor mu var?
Dosyanızın bağımsız değerlendirilmesi için siz ya da vekiliniz iletişime geçebilirsiniz.
Bilimsel Mütalaa Talep EdinKaynaklar
- Hasta Hakları Yönetmeliği.
- Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi.
- Türk Tabipleri Birliği Hekimlik Meslek Etiği Kuralları.
